Programma 2: Wonen, bedrijven en recreëren

Welke ontwikkelingen willen we realiseren (raadsprogramma)

Terug naar navigatie - Programma 2: Wonen, bedrijven en recreëren - Welke ontwikkelingen willen we realiseren (raadsprogramma)

Hieronder staan achtereenvolgens de ontwikkelingen vanuit het raadsprogramma die de continue aandacht hebben in deze raadsperiode in gemeente Heeze-Leende. 

Thema wonen en bouwen
Binnen Heeze-Leende was in 2024 een grote behoefte aan woningen voor starters, singles/alleenstaanden en senioren vanuit Heeze-Leende. Heeze-Leende leverde een beperkte bijdrage aan het invullen van de
woningbehoefte voor nieuwkomers n.a.v. de schaalsprong van Brainport Eindhoven. Uitdaging was om een balans te vinden tussen het realiseren van nieuwe woningen én het behouden van de dorpse karakters

Daarbij wilden we qua wonen de volgende ontwikkelingen realiseren uit het raadsprogramma:

  • Voldoende passende en betaalbare woningen;
  • Ruimte bieden aan beperkte groei van het aantal woningen in Heeze, Leende, Sterksel en Leenderstrijp door inbreiding;
  • Kleinschalige uitbreiding van de bebouwde kom in de kernen is bespreekbaar, indien nodig voor autonome groei en onder voorwaarden van het behoud van dorpse karakter en centrumbinding;
  • Actief sturen op doelgroepgerichte bouw om de doelstelling te behalen zoals beschreven in de Woonvisie 2020-2025, met name ten behoeve van senioren en starters met wortels in Heeze-Leende en specifieke aandacht voor zorgwoningen;
  • Een actieve rol van de gemeente wat betreft grondverwerving en woningbouw.

Thema openbare ruimte
We vonden leefbare kernen in onze gemeente belangrijk. Het moest ‘fijn wonen’ zijn met voldoende voorzieningen in Heeze-Leende voor alle doelgroepen. Belangrijk daarvoor was dat we het doorgaand verkeer zoveel als mogelijk ontmoedigen uit alle kernen en dat we ons meer richtten op vervoer per fiets en openbaar vervoer. 

Daarbij wilden we qua mobiliteit en leefbare kernen de volgende ontwikkelingen realiseren uit het raadsprogramma:

  • Versterken van het netwerk, kwaliteit en veiligheid van fiets- en wandelpaden, met het oog op de recreatiefunctie van gemeente Heeze-Leende in de regio. Meer richten op vervoer per fiets en openbaar vervoer. Realiseren tracé randweg – Poortmannen (o.a. door realiseren van de financiële middelen hiervoor) als tussentijdse doelstelling voor het realiseren van de voorgenomen Centrale As tot aan de Somerenseweg en een toekomstige oplossing voor de verkeersontlasting van de dorpskern Leende;
  • Aansluiten op regionale (snel)fietstracé ’s: doorfietsroutes tussen onze kernen de regio;
  • Voldoende financiën en duidelijke planning voor onderhoud wegen, trottoirs en wandel- en fietspaden, op korte en lange termijn;
  • Beleid en plannen voor een goede ontsluiting voor de fiets van kernen onderling en naar omliggende gemeentes;
  • Vastleggen van cultuurhistorische elementen, beeldbepalende objecten en waardevolle dorpsgezichten en hiermee controle krijgen over het behoud en  de instandhouding ervan;
  • Centra autoluwer en verkeersveiliger maken (fietser en voetganger centraal);
  • Samenhang, uitstraling, behoud historische en beeldbepalende elementen, elke kern is uniek;
  • Groen in de centra en wijken – duidelijke plek groenstructuur in omgevingsvisie en -plan (incl. financiën);

Het klimaat eiste ook in 2024 dat we aan de slag gingen met duurzaamheid. Wij droegen daaraan bij door initiatieven te ondersteunen en aan te dragen en werkten samen met de regio. Het veranderende klimaat vereiste dat we een aanpak ontwikkelden voor risicoplekken ten aanzien van wateroverlast en dat we waterberging realiseerden in samenwerking met het waterschap.

Vanuit het klimaatakkoord hadden wij ook in 2024 de verantwoordelijkheid om de uitstoot van koolstofdioxide (CO2) te verlagen door energie te besparen, alle woningen en bedrijfspanden aardgas loos te maken en duurzame energie op te wekken. In de Regionale Energie Strategie 1.0 (RES 1.0) zijn hiervoor doelstellingen opgenomen. Samen met 20 andere gemeenten, de Provincie en de Waterschappen droegen wij de verantwoordelijkheid om gezamenlijk de doelstellingen van RES 1.0 te gaan halen. 

Daarbij wilden we qua Klimaatverandering en energietransitie de volgende ontwikkelingen realiseren uit het raadsprogramma:

  •  Focus leggen op gedragsverandering, besparen, isoleren en verduurzamen eigen energieopwekking inwoners en bedrijven, met extra aandacht voor inwoners met een laag inkomen en mensen in beperkt geïsoleerde huizen (o.a. in afstemming met woningcorporaties);
  • We richten ons eerst maximaal op ‘Zon op Dak’ en houden alternatieve vormen van duurzame opwekking ook in beeld;
  • Actualiseren duurzaamheidsbeleid waarin ook concrete doelstellingen worden opgenomen voor de energietransitie met betrekking tot besparing;
  • Maak de voorgenomen ambities en doelstellingen op termijn veel explicieter en meetbaarder.
  • Klimaatadaptatie: aanpak risicoplekken wateroverlast/ realiseren waterberging in samenwerking met waterschap;
  • Invulling geven aan de verantwoordelijkheden die volgen uit de energietransitie in het algemeen en de afspraken in de RES 1.0.

Thema milieu
Voor het verder verduurzamen van de voedselproductie, inpassen van klimaatadaptatie & opwekken van duurzame energie en het versterken van de biodiversiteit waren we aangewezen op ons buitengebied. Al deze aspecten
vroegen om een samenhangende gebiedsgerichte benadering van onder meer landbouw, natuur, milieu, kwaliteit van leefomgeving en water. 

Daarbij wilden we qua transitie van het landelijk gebied de volgende ontwikkelingen realiseren uit het raadsprogramma:

  •  Inzetten op een integraal en lange termijnperspectief rondom verduurzamen voedselproductie, inpassen klimaatadaptatie, opwek duurzame energie, versterken van biodiversiteit en economische kracht in het landelijk gebied. We gaan met de bewoners van het buiten gebied (clusters) in gesprek. Er zit veel expertise bij hen en andere betrokkenen, maak daar maximaal gebruik van;
  • Sturen op balans tussen het groene karakter (natuur en landschap) en functies zoals wonen, werken (waaronder landbouw) en recreatie.
  • Strategisch omgaan met vrijkomende erven en toekomstige invulling daarvan. Door het gebruik van het toetsingskader om initiatieven voor toekomstbestendige landbouwlocaties te borgen. 

Thema economische zaken
Een vitale economie zorgde voor een vitale gemeenschap. Bedrijvigheid en recreatie zorgden voor werkgelegenheid, inkomsten en levendige dorpskernen. Daarbij wilden we qua lokale economie de volgende ontwikkelingen realiseren uit het raadsprogramma:

  • Aantrekkelijk houden van onze kernen = voldoende gevarieerd winkel- & horeca-aanbod;
  • Zorgen voor een bedrijvenprogrammering bedrijventerreinen (incl. Poort 43), passend binnen de ambities, structuur en cultuur van Heeze-Leende en aansluitend  bij de regionale strategie;
  • Onderzoeken of – en in welke mate nieuwe economische dragers in het buitengebied mogelijk- en/of wenselijk zijn;
  • Realiseren bedrijfsverzamelgebouwen voor kleine ondernemers (startups);
  • Verbeteren van het aanzien van de dorpsentrees (waaronder als eerste de aankleding van rotondes);
  • Inzetten op natuur gerelateerde recreatie en toerisme als primaire driver voor de lokale economie, met een aansluiting van de middenstand in de kernen (bijvoorbeeld horeca);
  • Stimuleren van samenwerkingsverbanden tussen de ondernemers.

Reguliere werkzaamheden en bestaand beleid
Uiteraard bleven we ook in 2024 onze wettelijke taken, verantwoordelijkheden en vastgestelde beleidsplannen uitvoeren. Onder programma 2 waren dat bijvoorbeeld het uitvoeringsprogramma Vergunningen, Toezicht & Handhaving Omgevingsrecht, het uitvoeren van onderhoud aan wegen, civiele kunstwerken en verlichting, de aanleg van invalideparkeerplaatsen en verkeersmaatregelen, uitvoering geven aan het groenstructuurplan, vervangen en verduurzamen (LED) van armaturen en masten, deelnemen aan regionale overleggen en samenwerken in de regio wat betreft het vitaal buitengebied, het onderhouden en ontwikkelen van natuur gerelateerde beleving voor toeristen en recreanten, het bezoeken en controleren van het bestaande toeristische areaal, voldoen aan de leveringsafspraken met De Groote Heide. Deze taken staan verder niet expliciet in de jaarrekening benoemd, maar zijn wel financieel vertaald in deze jaarrekening.

2.1 Wonen en bouwen

Wat hebben we bereikt?

Terug naar navigatie - 2.1 Wonen en bouwen - Wat hebben we bereikt?

Druk van de woningmarkt halen.

Terug naar navigatie - 2.1 Wonen en bouwen - Wat hebben we bereikt? - Druk van de woningmarkt halen.

De ontwikkelingen zullen overeenkomstig de in 2023 gesloten Woondeal met het Rijk, de Provincie Noord-Brabant, de regiogemeenten en de (woning)corporaties worden uitgevoerd, waarbij we streven naar minimaal 30% sociale huur en minimaal 36% midden-huur en/of betaalbare koopwoningen.

Wat hebben we gedaan?

Voldoende passende woningen in alle kernen voor de autonome groei en met behoud van het dorpse karakter en centrumverbinding.

Terug naar navigatie - 2.1 Wonen en bouwen - Wat hebben we bereikt? - Voldoende passende woningen in alle kernen voor de autonome groei en met behoud van het dorpse karakter en centrumverbinding.

Wat hebben we gedaan?

2.2 Openbare ruimte

Wat hebben we bereikt?

Terug naar navigatie - 2.2 Openbare ruimte - Wat hebben we bereikt?

Bevorderen biodiversiteit in het buitengebied

Terug naar navigatie - 2.2 Openbare ruimte - Wat hebben we bereikt? - Bevorderen biodiversiteit in het buitengebied

Deze projecten zorgen voor een impuls aan natuurontwikkeling. Voor de komende jaren willen we deze werkwijze doorzetten en projecten verlengen. Ook kijken we waar kansen liggen om het landschap te versterken. Doordat het budget in 2024 op is zijn er projecten op de plank blijven liggen. De gelden die in 2025 worden gebruikt om deze projecten en eventueel nieuwe aanvragen te financieren.

Specifiek werken we in 2025 aan de realisatie van maatregelen ter ontsnippering van de Somerenseweg. Voor deze maatregelen is op dit moment een wijzigingsverzoek ingediend op de  subsidie. Door het wegvallen van de wildtunnel blijft er subsidie over, om deze middelen toch in te kunnen zetten worden er andere maatregelen getroffen waarvoor de provincie goedkeuring moet geven.

Wat hebben we gedaan?

Creëren van prettige en veilige leef- en verblijfsgebieden in de centra.

Terug naar navigatie - 2.2 Openbare ruimte - Wat hebben we bereikt? - Creëren van prettige en veilige leef- en verblijfsgebieden in de centra.

Wat hebben we gedaan?

2.3 Ruimtelijke ordening

Wat hebben we bereikt?

Terug naar navigatie - 2.3 Ruimtelijke ordening - Wat hebben we bereikt?

Een duurzamer en vitaler buitengebied op het gebied van voedselproductie, klimaatadaptatie, opwek energie, biodiversiteit en economie.

Terug naar navigatie - 2.3 Ruimtelijke ordening - Wat hebben we bereikt? - Een duurzamer en vitaler buitengebied op het gebied van voedselproductie, klimaatadaptatie, opwek energie, biodiversiteit en economie.

Wat hebben we gedaan?

2.4 Milieu

Wat hebben we bereikt?

Terug naar navigatie - 2.4 Milieu - Wat hebben we bereikt?

Het tegen gaan en beperken van het veranderen van het klimaat en het beperken van de gevolgen van het veranderen van het klimaat voor de leefomgeving.

Terug naar navigatie - 2.4 Milieu - Wat hebben we bereikt? - Het tegen gaan en beperken van het veranderen van het klimaat en het beperken van de gevolgen van het veranderen van het klimaat voor de leefomgeving.

Wij willen zorgen voor een toekomstbestendig leef- en werkomgeving voor inwoners en ondernemers door:

  • het beperken van het veranderen van het klimaat;
  • het beperken van de gevolgen van de het veranderen van het klimaat;
  • te zorgen voor een goede grondwater-, bodem- en luchtkwaliteit;
  • het beperken van geluidshinder.

Wat hebben we gedaan?

2.5 Afval / Grondstoffen

Wat hebben we bereikt?

Terug naar navigatie - 2.5 Afval / Grondstoffen - Wat hebben we bereikt?

2.6 Water

Wat hebben we bereikt?

Terug naar navigatie - 2.6 Water - Wat hebben we bereikt?

Doelmatig en efficiënt beheren van het rioolsysteem voor afvalwater en zorgen voor de inzameling en verwerking van hemelwater. Het beheren en onderhouden van de gemeentelijke sloten en beheer van het grondwater.

Terug naar navigatie - 2.6 Water - Wat hebben we bereikt? - Doelmatig en efficiënt beheren van het rioolsysteem voor afvalwater en zorgen voor de inzameling en verwerking van hemelwater. Het beheren en onderhouden van de gemeentelijke sloten en beheer van het grondwater.

Wat hebben we gedaan?

2.7 Economische zaken

Wat hebben we bereikt?

Terug naar navigatie - 2.7 Economische zaken - Wat hebben we bereikt?

Faciliteren en uitbreiden van midden- en kleinbedrijf (MKB).

Terug naar navigatie - 2.7 Economische zaken - Wat hebben we bereikt? - Faciliteren en uitbreiden van midden- en kleinbedrijf (MKB).

Wat hebben we gedaan?

2.8 Recreatie en toerisme

Wat hebben we bereikt?

Terug naar navigatie - 2.8 Recreatie en toerisme - Wat hebben we bereikt?

Een sterke toeristisch recreatieve sector die aansluit bij het groene karakter van onze gemeente en daarmee bijdraagt aan een aantrekkelijk woon- en werkklimaat.

Terug naar navigatie - 2.8 Recreatie en toerisme - Wat hebben we bereikt? - Een sterke toeristisch recreatieve sector die aansluit bij het groene karakter van onze gemeente en daarmee bijdraagt aan een aantrekkelijk woon- en werkklimaat.

Wat hebben we gedaan?

Wat heeft programma 2 gekost?

Tabel 3.0 Wat heeft het gekost Programma 2
Bedragen x €1.000
Thema Rekening 2024 Primitieve Begroting 2025 Begroting 2025 na wijzigingen Rekening 2025 Verschil begroting na wijzigingen - rekening
2.1 Wonen en bouwen 2.312 2.196 2.311 2.234 77
2.2 Openbare ruimte 2.997 3.098 3.338 3.309 29
2.3 Ruimtelijke ordening 613 444 708 680 28
2.4 Milieu 1.239 1.377 1.537 1.443 94
2.5 Afval 1.675 1.692 1.734 1.678 56
2.6 Water 2.205 2.506 2.305 2.282 23
2.7 Economische zaken 587 237 298 428 -130
2.8 Recreatie en toerisme 1.744 1.515 1.651 1.803 -152
Totaal lasten 13.372 13.065 13.882 13.857 25
2.1 Wonen en bouwen 1.003 562 465 859 394
2.2 Openbare ruimte 287 102 108 137 29
2.3 Ruimtelijke ordening 32 43 173 150 -23
2.4 Milieu 434 815 683 624 -59
2.5 Afval 1.900 2.045 2.045 2.061 16
2.6 Water 2.838 3.071 2.686 2.760 74
2.7 Economische zaken 162 35 35 294 259
2.8 Recreatie en toerisme 405 448 473 509 36
Totaal baten 7.061 7.121 6.668 7.394 726
Saldo baten en lasten programma 2 -6.311 -5.945 -7.214 -6.463 751
2.0 Toevoegingen aan reserves 2.997 1.200 1.460 1.794 -334
2.0 Onttrekkingen aan reserves 2.979 1.453 1.398 1.337 -61
Saldo mutatie reserves -18 253 -62 -457 -395
Saldo na bestemming programma 2 -6.330 -5.691 -7.276 -6.920 356

Financiële impact

Terug naar navigatie - Wat heeft programma 2 gekost? - Financiële impact

Het negatief saldo na bestemming in Programma 2 Wonen, bedrijven en recreëren, is met € 356.000 afgenomen ten opzichte van de slotwijziging 2025 en bedraagt € 6.920.000 negatief.

Hieronder volgt een toelichting op de belangrijkste mutaties:

Afval  €  71.000 voordelig
De opbrenghst van de afvalstoffenheffing is € 46.000 lager dan begroot. Daar staat een voordeel op het saldo van de kosten en opbrengsten van de afvalverwerking  van € 118.000 tegenover.

Water € 95.000 voordelig
De opbrengst van de rioolheffing is € 46.000 hoger dan begroot. De gerealiseerde kosten van de riolen en rioolgemalen zijn € 23.000 lager zijn begroot. Daarnaast is voor € 36.000 beschikt over de rioolvoorziening op basis van artikel 44 Lid 2 BBV. Deze beschikking was niet in begroting voorzien.

Bouwgrondexploitaties budgettair neutraal
De baten en lasten van de grondexploitaties de Poortmannen, Breedvennen en Centrum Leende  (saldo € 344.000)  zijn afgewikkeld ten laste resp. ten gunste van de balans verwerkt als onderhanden werk.

Realisatiestimulans € 231.000 voordelig
In 2025 hebben we een rijksbijdrage van € 231.000 ontvangen in het kader van de nieuwe specifieke uitkering Realisatiestimulans. Met deze uitkering steunt het Rijk gemeenten in het realiseren van betaalbare woningen.

Voor de overige afwijkingen wordt verwezen naar de "Toelichting op het overzicht van baten en lasten, onderdeel Analyse afwijkingen programma 2".